¿Quen o matou? A min non me importa

Se hai un mal costume nas promocións literarias dos últimos tempos é o de usar estratexias próximas ao “cliffhanger”. Tras este termo, que se podería traducir como “colgado do cantil” ou algo polo estilo, agóchase a estratexia de deixar en suspenso unha narración nun momento climático, aproveitando un fenómeno psicolóxico (o efecto Zeigarnik) que fai que a mente dos seres humanos recorden con maior eficiencia os procesos non finalizados cós rematados de forma definitiva. O “cliffhanger” foi explotado, por exemplo, no campo da televisión cun éxito atronador. Cabe recordar que a resolución do famoso “¿Quen disparou a X.R.?” da serie Dallas aínda se mantén como a segunda emisión televisiva máis vista da historia dos USA, só superada polo capítulo final de “M*A*S*H”, e a primeira se temos en conta que ese capítulo non era final de tempada.

O caso é a que maldicida estratexia se trasladou ao literario, sobre todo coa explosión actual do paraliterario en forma de novela negra e histórica. Así, a algún “cráneo privilegiado” (Don Ramón dixit) da editorial “Libros del Asteroide” ocorréuselle que a “triloxía de Deptford” do canadiano Robertson Davies tiña pouco interese así como estaba e decidiu arruinar ao lector destripando o final do primeiro libro, “O quinto en discordia”, na contracuberta do libro. Así, cando se lle recomenda a un amigo, hai que dicirlle que prescinda de lela para non quedar decepcionado. Non direi máis. Non quero que este escrito se convirta no que vulgarmente se chama un spoiler.

É necesario estar sempre agradecido aos mestres que un tivo e nesta ocasión teño que recoñecer que este parágrafo do blog contou coa inestimábel colaboración de Xesús Varela Zapata, compañeiro nas páxinas do xornal e profesor dun servidor na ínclita Facultade de Humanidades xa hai uns anos. Grazas a el puiden saber os problemas que atravesa Robertson Davies para a súa consolidación canónica dentro do Canadá e das Novas literaturas en inglés. El, un escritor realista, da escola ficcional dun Lawrence Durrell, vese decote superado en consideración por unha Margaret Atwood ou unha Alice Munro máis “postmodernas” á hora de narrar.

Robertson Davies é un mestre á hora de xogar coa perspectiva e un home dunha cultura abafante. Non precisa de autoficcións nin andrómenas polo estilo para construír unha serie de novelas de indudábel interese. “O quinto en discordia” acolle unha historia común, narrada en analepse polo mesmo protagonista, na que se debullan acontecementos tan variopintos como o desenvolvemento da Primeira Guerra Mundial na coñecida fronte do Marne, a renuncia ao trono do rei Eduardo VIII para poder casar coa polémica americana Wallis Simpson ou o funcionamento da Sociedade Boileana de Oxford. O segundo volume, “Mantícora” é o máis complexo a nivel discursivo, e está baseado nunha terapia psicoanalítica desenvolvida baixo os preceptos de Carl Gustav Jung. O analizado é David, o xoven fillo do millonario Boy Staunton. O terceiro volume, “O mundo dos prodixios” céntrase na figura de Paul Dempster, neno nacido nos albores da primeira novela e transformado en artista de sona internacional. Como xa dixen antes, o tratamento dunha historia dende tres perspectivas e con tres modos discursivos lembra formalmente ao “Cuarteto de Alejandría” de Lawrence Durrell, outro mestre na arte da elipse enchida grazas ao flash-back.

Á parte destas cuestións argumentais e formais convén destacar que Davies é un escritor dunha fluidez envexábel. Quen de escribir sinxelo namentres conta feitos ás veces moi complexos. Isto converte á súa triloxía nunha lectura que se pode afrontar dende diferentes puntos de formación. O experto atopará todo o dito anteriormente e moito máis. O profano terá unhas novelas ben escritas, cunha prosa brillante sen estridencias, de trama realista e con certo ton de aventura contemporánea que de seguro será do seu agrado.

Comentar