Resistencia activa

A adolescencia é un período bonito e sinxelamente idealizábel no que suceden cousas importantes que coa perspectiva dos anos tendemos a ler de maneira tendenciosa para con nós mesmos. Vemos viaxes iniciáticas e fitos xeneracionais por todos lados. Por exemplo, a meirande parte da xente que coñezo coloca neses anos o nacemento do seu compromiso político. Teñen (temos) trinta anos. Agardemos quince máis e hase saber onde para a súa subversión actual.

Pola miña parte, a construción a A6 ao seu paso por Becerreá significou o fin dunha “idade dourada” para a vila. O trazado, aínda hoxe lamentado dende o punto de vista socioeconómico, foi no momento un escándalo dende o punto de vista ecolóxico e paisaxístico. Un atentado digno da época de tolemia construtora de finais dos 90. Moitos tivemos unha etapa ecoloxista, que no meu caso non se prolongou demasiado por puro pragmatismo: teño por certo que a estupidez humana é moito máis forte cá vontade.

Malia todo, conforme pasan os anos, vou regresando a posicións máis radicais neste tema. E cando caeu nas miñas mans “La banda de la tenaza”, de Edward Abbey, obra que edita o selo Berenice, vinme agradabelmente sorprendido. Nunha época de acción limitada ante a implacábel máquina do consumismo, “The Monkey Wrench Gang” amósanos o que pode suceder cando os individuos pasan ao activismo máis contundente. Iso si, e para que quede claro, sen poñer en perigo a vida de ninguén, máximo ben, prezado para calquera ecoloxista.

Edward Abbey era un tipo peculiar. Un anarquista do deserto, esas inmensas chairas americanas, “un sitio terríbel para perder unha vaca”, como dixo Ebenezer Bryce. Un seguidor de Whitman e o seu adagio “Resist much. Obbey little”. Sobre esa máxima constrúense catro personaxes que se adican durante cincocentas páxinas a por patas arriba todo aquelo que, de xeito innecesario, altera a virxinidade dos desertos de Utah e Arizona. Enormes retroexcavadoras, autopistas que non levan a ningures, minas de carbón, vías do ferrocarril… Todo sucumbe a esta forza de castigo improvisada.

Os editores esfórzanse en vender a novela coma unha peza relacionada coa risa. En verdade, e a pesares dun claro ton carnavalesco e esaxerado, a obra non provoca en ningún intre as gargalladas de, por exemplo, un Tom Sharpe co seu “Wilt”. E o ton amargo pode rematar por impoñerse, como sucede cando Don Quixote se decata da futilidade da súa loita novelesca. Hayduke, home excesivo, bebedor compulsivo de cervexa, veterán de Vietnam trastornado malia non ser Rambo, representa o aspecto máis contundente da loita. Seldon Smith é o xenuino amante da pureza do deserto. A estraña parella formada por Sarvis e Abbzug fai pensar ao lector sobre a conveniencia de rachar as cadeas do conformismo urbanita para saltar á resistencia activa.

Porque, en verdade, as multinacionais, nos tempos de Abbey coma nos nosos, van camiño de enterrar a Gandhi. Non está nada claro que a non violencia vaia arranxar situacións como as descritas na novela. Sen ter que coller as tenaces masivamente de xeito necesario, si semella que o ecoloxismo precisa combate. A lectura desta obra empurroume cara Al Gore. Si, dacordo, o candidato usou o ecoloxismo, e non ao revés. Pero en ocasións os bos argumentos están en mans de persoeiros non tan bos. A resistencia activa é precisa e o espírito libertario de Abbey e os seus personaxes han axudar ao lector a entendela.

Comentar